Ülkemizde ilk olarak Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1866 yılında başlayan raylı toplu taşımacılık, Cumhuriyet döneminde büyük Atatürk’ün ülkemizi demir ağlarla örme girişimi içerisinde önemli bir şekilde gelişmiş ve 7000 km. demiryolu hattına ulaşmıştır.

Bu yıllarda, TCDD tarafından yolcu ve yük taşımacılığında kullanılan vagonlar tamamen yurtdışından satın alınmaktaydı. Alınan vagonların bakım ve onarımlarında önemli sorunlarla karşılaşılmaktaydı. II. Dünya Savaşı sonrası gelişmelere paralel olarak, yük ve yolcu vagonlarının tamirlerinin ülke içinde yapılması amacı ile Adapazarı’nda 1947’de temeli atılan ve 25 Ekim 1951 tarihinde açılış töreni yapılan bugünkü TÜVASAŞ tesislerinin ilk atölyeleri “Vagon Tamir Atölyesi” adı altında faaliyete geçirilmiştir. Vagon Tamir Atölyesi kuruluş amacına uygun olarak 10 yıl boyunca hizmet vermiştir.

1961 yılından itibaren Adapazarı Demiryolu Fabrikası olarak hizmete devam eden tesislerde, PTT Genel Müdürlüğü’nün siparişi üzerine 1962 yılında ilk vagon üretimi gerçekleştirilmiştir. Bunun ardından kompartımanlı yolcu vagonları ve salon vagon imalatı yapılmış ve beraberinde vagon onarım hizmetleri sürdürülmüştür.

1974 yılında dar hat yolcu vagon imalatı başlatılmış ilk olarak Pakistan ve Bangladeş’e toplam 77 vagon ihraç edilmiştir.

1975 yılından itibaren “Adapazarı Vagon Sanayi Müessesesi” (ADVAS) adını alan tesislerde beynelmilel standartları havi 26,4 m. uzunluğunda RIC tipi kompartıman ve salon yolcu vagonları imalatına başlanmıştır. 1976 yılından itibaren Alsthom/Fransa firmasının lisansı ile elektrikli banliyö dizileri üretimine başlanmış ve 1979 yılında 6 dizinin (18 adet) imalatı tamamlanmış ve daha sonraki yıllarda bu toplam 75 dizi (225 adet) olarak tamamlanarak TCDD’ye teslim edilmiştir.

233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince, bugünkü statüsüne 1985 yılında ulaşan Türkiye Vagon Sanayi Anonim Şirketi (TÜVASAŞ) yolcu vagonları ve elektrikli dizi imalatlarının yanı sıra, araştırma geliştirme faaliyetleri ve mühendislik hizmetleri konularında da atılımlar yaparak, yeni projeler üretmeye başlamıştır. 1990’lı yıllarda aşama aşama bu projeler olgunlaştırılmış ve Ray Otobüsleri, RIC-Z tipi yeni lüks vagon ve TVS 2000 lüks vagon projesini tamamlamış, 1994 yılında da imalata başlanmıştır. 1995 yılında hafif raylı taşımacılıkta kullanılan araçların üretimi için çalışmalara başlanmıştır.

Kurumun ‘Anonim Şirket’ hüviyetinin kazanmasının ardından, birebir kopyalama usulleri ile vagon imalatından vazgeçilip, güçlü bir ARGE Birimi oluşturulmuş, kendi tasarımıyla klimalı TVS 2000, M-Serisi Modernizasyon yolcu vagonları ile Dizel Tekli Ray Otobüsü imalatı gerçekleştirilmiştir.

Tecrübeli uzman, mühendis ve kalifiye işçi kadrosu ile vagon üretim ve onarımı konularında kaliteli hizmetler sunmaya başlayan TÜVASAŞ, yurtdışında benzer tesislerin projelendirilmesi ve teknik destek sunma faaliyetlerini devam ettirmiştir. 1998 yılında TVS 2000 tip lüks yataklı vagon imalatını da başarı ile gerçekleştirmiştir.

 TÜVASAŞ, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi sonunda çok büyük maddi hasara uğramıştır. Yaklaşık 60.000 m² çelik konstrüksiyon imalat ve onarım atölyeleri ile birlikte, betonarme, hazırlama atölyeleri ve alt yapı tesisleri kullanılmayacak derecede ağır hasar gördüğünden onarım ve üretim tamamen durmuştur.

2000 yılı Ocak ayında alınan kararlar doğrultusunda, Nisan ayından itibaren enkaz kaldırma çalışmaları başlatılarak enkaz kaldırılmış ve TÜVASAŞ personelinin fedakârca büyük gayretleri ile zor şartlara rağmen, kısa sürede TVS 2000 lüks vagon imalatı ile onarım faaliyetleri başlatılmıştır.

2001 yılında oluşan yeni atölyelerde TVS 2000 lüks pulman ve kuşetli vagon imalatı yanı sıra, SIEMENS ile yapılan işbirliği sonucunda, Bursaray işletmesine toplam 48 araçtan oluşan Hafif Raylı Tren araç filosunun 38 aracının montaj ve işletmeye alma çalışmaları TÜVASAŞ tesislerinde gerçekleştirilmiştir.

       2002 yılından itibaren de M-Serisi yolcu vagonu modernizasyonu projelerini uygulamaya başlamıştır. Kuruluşundan bugüne geçen 51 yıl içinde aynı tip bir yolcu vagonu için 6–10 farklı proje ile üretim gerçekleştirilmiş olup, ağır tamir (V3) için fabrikamıza gelen vagonlarda farklı farklı malzemelerin kullanımı stok ve malzeme teminini ve takibini güçleştirmekte, maliyetleri arttırmaktadır. Dolayısıyla bakım, onarım ve işletme maliyetleri de artmaktadır. Eski tip vagonların modüler anlayışla, standart malzeme ve ekipman kullanılarak günümüz çizgilerinde modern görünüşe ve konfora sahip yenileri ile ikamesi amacıyla M-Serisi (M10 pulman, M70 yemekli ve M80 personel bölmeli) modernizasyon vagonu projeleri gerçekleştirilmiştir.

2003–2007 döneminde yüksek bilgi birikimi, mühendislik çalışması ve ileri teknoloji gerektiren yarı mamul ve ekipmanlar yerlileştirilerek %90 oranında yerlilik oranıyla yolcu vagonu üretilmeye başlanmıştır.

Son yıllarda yurtdışına vagon ihracatı çalışmalarına hız verilmiştir. Tarihinde ilk kez 1971 yılında Pakistan’a yapılan yolcu vagonu ihracından sonra, Irak Demiryolları için toplam bedeli 6.014.400 ABD Doları olan ve 2005 yılında imalatına başlanan jeneratör vagonları, 28 Mayıs 2006 tarihinde resmi bir törenle müşteriye teslim edilmiştir. TÜVASAŞ böylece, 35 yıl aradan sonra tekrar ihracat yaparak, ihracat yapma yeteneği olan bir şirket hüviyeti kazanmıştır.

Tüm işletme faaliyetlerimizi bilgisayar ortamında izlemeyi ve kontrolü sağlayacak kurumsal kaynak planlaması (ERP) çalışması 2007 Aralık ayı sonu itibariyle bitirilerek 2008 yılında uygulama çalışmalarına geçilmiştir.

Kamu kurumları araştırma projelerini destekleme programı kapsamında TÜBİTAK’a sunmuş olduğumuz “Yolcu Vagonların Statik ve Dinamik Yükler Altında İncelenmesi” konulu projenin sözleşmesi yapılmış olup, proje çalışmalarına devam edilmektedir.

Metro, Tramvay, Hafif Raylı Taşıt, Banliyö vb. raylı sistem araçları ile ilgili olarak farklı stratejiler izlenmektedir. Bu projelerin finansman maliyetlerinin yüksekliği ve gerekse de bu araçları kısa zaman içinde ürün katoloğumuza almanın zorunluluğundan dolayı, uluslararası büyük raylı taşıt imalatçı firmalarıyla ortak imalat yöntemi kullanılarak, bu pazardan mümkün olduğunca çok pay alma stratejisi ile hareket edilmektedir. Bu kapsamda; 2007 yılı sonunda sektörümüzde dünya devi şirketler arasında yer alan Güney Kore Hyundai/Rotem firması ile ortak üretim çerçevesinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin Taksim–Yenikapı arasında işleteceği 92 adet (23 set) metro aracı ile TCDD’nin 96 adet (32 set) elektrikli tren seti (banliyö) araçlarının ortak imalatına başlanmıştır.

79.455 m2 si kapalı alan olmak üzere toplam 359.073 m2 alan içinde yıllık 100 vagon imalat ve 700 vagon onarım kapasitesine sahip bulunmaktadır. Hem sermayedarı, hem de tek müşterisi konumunda olan TCDD için, şimdiye kadar 1.784 yolcu vagonu imalatı ile 33.500’ ün üzerinde yolcu vagonu bakım (V0H), onarım (V1), revizyon (V2) ve modernizasyonu (V3) onarımı yapılarak, milli ekonomimize yaklaşık 2,5 Milyar $ katkı sağladığı tahmin edilmektedir.

Bugün gelinen noktada, ülkemizde demiryolu sektöründe yolcu taşıyan araçların tasarımı ve imalatında yegâne kuruluş olarak geleceğe yönelik ürün geliştirme faaliyetlerimize azim ve kararlılıkla devam edilmektedir.